Η ζήτηση αυξάνεται, ο ηλεκτρισμός κυριαρχεί και οι ΑΠΕ γίνονται βασικός πυλώνας του νέου χάρτη
Ο πλανήτης, η Ευρώπη και η Ελλάδα μπροστά σε μια νέα εποχή γεωπολιτικών, οικονομικών και τεχνολογικών ανατροπών.
Η ενέργεια δεν είναι πια ένα «τεχνικό» θέμα για ειδικούς, ούτε ένα ζήτημα που αφορά μόνο το περιβάλλον. Είναι, στην πραγματικότητα, το πιο σκληρό πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων στις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα. Εκεί τέμνονται η οικονομία, η βιομηχανία, η κοινωνική σταθερότητα, η ασφάλεια εφοδιασμού, η τεχνολογία και φυσικά η γεωπολιτική. Όποιος ελέγχει την ενέργεια, τα δίκτυα, την αποθήκευση, τις πρώτες ύλες και τις υποδομές αποκτά πλεονέκτημα ισχύος.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας καταγράφει ότι η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αυξήθηκε κατά 2,2% το 2024, ταχύτερα από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η άνοδος της ζήτησης ηλεκτρισμού κατά 4,3%, ρυθμός υψηλότερος από την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ, εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών, του εξηλεκτρισμού και της ψηφιοποίησης. Οι ΑΠΕ κάλυψαν το 38% της αύξησης της παγκόσμιας ενεργειακής προσφοράς, μπροστά από το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και το πετρέλαιο.
Αυτό σημαίνει ότι το ενεργειακό σύστημα αλλάζει με ταχύτητα, αλλά όχι με ομαλό τρόπο. Η μετάβαση γίνεται μέσα σε συνθήκες διεθνούς ανταγωνισμού, κρίσεων εφοδιασμού, εμπορικών συγκρούσεων και πολέμων. Γι’ αυτό και η συζήτηση για την «πράσινη μετάβαση» είναι ελλιπής όταν δεν συνοδεύεται από τη συζήτηση για ενεργειακή ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία και κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ
Ο μεγάλος νικητής αυτής της φάσης είναι ο ηλεκτρισμός. Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε παγκοσμίως κατά σχεδόν 1.100 TWh το 2024, που είναι η μεγαλύτερη άνοδος εκτός περιόδων ισχυρής μετα-υφεσιακής ανάκαμψης. Πίσω από αυτή την έκρηξη βρίσκονται η ανάγκη για ψύξη λόγω θερμικών εξάρσεων, η επέκταση των data centers, η άνοδος των ηλεκτρικών οχημάτων και η πιο βαθιά διείσδυση του ρεύματος σε όλο το παραγωγικό μοντέλο.
Αρα, η ουσία είναι μία: Ο πλανήτης δεν κινείται απλώς προς περισσότερη καθαρή ενέργεια. Κινείται προς ένα νέο ενεργειακό καθεστώς, όπου η αυτάρκεια, η ανθεκτικότητα και η δυνατότητα να κρατήσει μια οικονομία χαμηλό και διαχειρίσιμο ενεργειακό κόστος θα καθορίσουν και τους νέους νικητές.
Οι 5 μεγάλες ενεργειακές προκλήσεις του αιώνα
Η πρώτη και πιο σκληρή πρόκληση είναι η ασφάλεια εφοδιασμού. Τα τελευταία χρόνια απέδειξαν ότι μια οικονομία μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένη όχι μόνο σε έλλειψη καυσίμων, αλλά και σε ακραίες διακυμάνσεις τιμών εξαιτίας πολέμων, κρίσεων και γεωπολιτικών ρήξεων.
Δεύτερο μέτωπο είναι οι επενδύσεις σε δίκτυα και υποδομές. Χωρίς νέα ηλεκτρικά δίκτυα, διασυνδέσεις, terminals, υποσταθμούς και ψηφιακά συστήματα διαχείρισης, η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει με ασφάλεια.
Η τρίτη πρόκληση είναι η αποθήκευση ενέργειας. Οσο αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για μπαταρίες, αντλησιοταμίευση και άλλες λύσεις που θα επιτρέπουν στα συστήματα να λειτουργούν χωρίς αστάθεια.
Τέταρτο ζήτημα είναι οι κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως λίθιο, νικέλιο, κοβάλτιο και σπάνιες γαίες, που έχουν μετατραπεί σε στρατηγικά υλικά ισχύος. Πέμπτη, και ίσως πιο πολιτικά ευαίσθητη πρόκληση, είναι το προσιτό κόστος. Καμία ενεργειακή στρατηγική δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη αν δεν κρατά διαχειρίσιμο το βάρος για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανία.
Δεν αφορά μόνο το περιβάλλον
Η ενέργεια επηρεάζει άμεσα τον πληθωρισμό. Όταν ανεβαίνουν οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου ή της ηλεκτρικής ενέργειας, το κύμα περνά γρήγορα στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στα τρόφιμα και τελικά στο καλάθι του καταναλωτή. Παράλληλα, καθορίζει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Μια βιομηχανία που λειτουργεί με ακριβό ρεύμα και ασταθές ενεργειακό κόστος χάνει έδαφος απέναντι σε ανταγωνιστές που έχουν φθηνότερη και πιο ασφαλή πρόσβαση στην ενέργεια.
Την ίδια ώρα η ενέργεια διαμορφώνει γεωπολιτικές ισορροπίες. Οι αγωγοί, τα λιμάνια LNG, τα δίκτυα, τα περάσματα όπως τα Στενά του Ορμούζ και οι κρίσιμες πρώτες ύλες δεν είναι απλές τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι σημεία ισχύος, πίεσης και εξάρτησης. Γι’ αυτό και κάθε ενεργειακή κρίση μετατρέπεται γρήγορα σε πολιτικό και στρατηγικό ζήτημα. Τέλος, η ενέργεια αγγίζει την καθημερινή ζωή των νοικοκυριών: από τον λογαριασμό του ρεύματος και το κόστος θέρμανσης, έως την τιμή της βενζίνης και τη συνολική αίσθηση οικονομικής ασφάλειας. Με άλλα λόγια, η ενέργεια δεν είναι απλώς μέρος της οικονομίας. Είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που καθορίζουν τη σταθερότητα μιας κοινωνίας.
Πηγή: DealNews24