Το ενεργειακό κόστος μετά το 2022 απασχολεί πλέον όλους μας, ιδιώτες και επιχειρήσεις. Ενώ το 2010 η πρώτη ύλη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ήταν ο λιγνίτης σε ποσοστό 60%, το 2026 είναι κατά 45% από φυσικό αέριο, 50+% από τις ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), ενώ ένα μικρό ποσοστό είναι από λιγνίτη και υδροηλεκτρικούς σταθμούς.

Ο λιγνίτης πριν την καθιέρωση των προστίμων δικαιωμάτων του άνθρακα, ήταν μία οικονομικά φθηνή και σταθερή πηγή ηλεκτρικού ρεύματος, ακριβή όμως ως προς τη τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη ζημιά στην υγεία. Η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), ειδικότερα από φωτοβολταϊκούς και αιολικούς σταθμούς παραγωγής, δεν είναι μία παροδική τάση, υποκινούμενη από πολιτικές σκοπιμότητες, επιστημονικοφανείς θεωρίες, ή κοινωνικά ρεύματα, αλλά η αμετάστρεπτη και τελεσίδικη πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, τεχνολογίας και κοινωνικών συνθηκών. Το ότι υπάρχουν αμφιβολίες γι’ αυτό δεν είναι κάτι το παράξενο, διότι σε λιγότερο από μία δεκαετία έχει αλλάξει ο τρόπος παραγωγής και εφαρμογής της ενέργειας στα κτίρια, στις μεταφορές και στη βιομηχανική παραγωγή και οι σχετικές τεχνικές και οικονομικές εξελίξεις είναι ταχύτατες και είναι δύσκολο να αφομοιωθούν όχι μόνο από το γενικό κοινό, αλλά και από τους επαγγελματίες και τους ειδικούς.

Έτσι, δημιουργήθηκαν και ανακυκλώνονται σε μέσα ενημέρωσης και κοινωνικά δίκτυα, οι θεωρίες ότι τα δάση τα καίνε για να τοποθετήσουν ανεμογεννήτριες, ότι τα φωτοβολταϊκά ζημιώνουν την αγροτική παραγωγή, ότι το ρεύμα από το λιγνίτη είναι φθηνότερο από αυτό από τις ΑΠΕ, κλπ. Παρόλο που αυτές οι καταγγελίες και πολλές άλλες μπορεί ίσως να είχαν βάση στην αρχή της εμφάνισης των εγκαταστάσεων των ΑΠΕ όταν οι τεχνολογίες και οι νομοθεσίες ήταν άγουρες, είμαστε πλέον στο σημείο όπου πιστές χώρες στην παραγωγή και χρήση των ορυκτών καυσίμων όπως η Σαουδική Αραβία, η Κίνα, η Αυστραλία και η Ινδία έχουν πλέον υιοθετήσει τις ΑΠΕ , με παγκόσμια πρωταθλήτρια την Κίνα. Στην αρχή του 2026, είμαστε στο σημείο όπου τα ποσοστά των ΑΠΕ ως πηγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι ραγδαία ανοδικά σε όλες τις βασικές αγορές, δηλ. Ευρώπη, ΗΠΑ, Ινδία και Κίνα, ενώ (με εξαίρεση τις ΗΠΑ στο 3ο τρίμηνο του 2025) ραγδαία ανοδικό είναι και το ποσοστό των ηλεκτροκίνητων οχημάτων.

Πέρα όμως από το ηλεκτρικό ρεύμα, στο ενεργειακό φάσμα, σημαντικό ρόλο παίζουν τα καύσιμα, δηλαδή το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, ενώ σε άλλες χώρες στην εξίσωση μπαίνει και η πυρηνική ενέργεια. Η τιμή του φυσικού αερίου επηρεάζει την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς αποτελεί το 45% της πρώτης ύλης αυτού στην Ελλάδα, ενώ το πετρέλαιο καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών της θέρμανσης και της αυτοκίνησης.

Είναι όλα ρόδινα επομένως σε ότι έχει να κάνει με τις ΑΠΕ; Όχι και το βασικό πρόβλημα είναι η στοχαστικότητά τους, δηλαδή οι τυχαίες διακυμάνσεις τους, κάτι που γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστεί με τη διασύνδεση του Ελληνικού δικτύου με αυτά των γειτονικών χωρών και με επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας. Άλλα προβλήματα είναι η φόρτιση και το δίκτυο φορτιστών των ηλεκτρικών οχημάτων, η προμήθεια συγκεκριμένων πρώτων υλών και η ανακύκλωση των υλικών κατά την απόσυρσή τους.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα; Μετά το 2021, οι καταναλωτές έχουν δει περιόδους με σημαντικά αυξημένες τιμές, οι οποίες πάντως δε φαίνεται να επανέρχονται. Όμως, δεν είμαστε ακόμη στο σημείο όπου οι τιμές της κιλοβατώρας είναι σε ικανοποιητικό επίπεδο. Πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας ότι η ζήτηση της ηλεκτρικής ενέργειας θα είναι σημαντικά αυξανόμενη τα επόμενα χρόνια, λόγω του εξηλεκτρισμού συσκευών, μηχανών και οχημάτων και λόγω των αυξανομένων αναγκών των κέντρων δεδομένων (data centers) για τη διαχείριση λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης. Το ενεργειακό κόστος για την ελληνική επιχείρηση είναι μεγαλύτερο σε σχέση με αυτό άλλων ευρωπαϊκών χωρών, γεγονός που πλήττει την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων κλάδων. Όλα παραπάνω συνθέτουν ένα δύσκολο πρόβλημα για την πολιτεία και τις επιχειρήσεις στην προσπάθειά τους να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα.

Αυτοπαραγωγή με ενεργειακό συμψηφισμό

Σύμβαση Ενεργειακής Απόδοσης (ΣΕΑ)

Ηλιοθερμία

Αντλίες θερμότητας