Μπροστά στον κίνδυνο να δημιουργηθεί μια νέα γενιά "κόκκινων" δανείων στην αγορά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ελληνική κυβέρνηση κατέθεσε στις Βρυξέλλες πακέτο μέτρων για τη στήριξη κυρίως των μικρομεσαίων παραγωγών φωτοβολταϊκών, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με δραματική συρρίκνωση των εσόδων τους εξαιτίας των περικοπών παραγωγής και των ολοένα συχνότερων μηδενικών ή ακόμα και αρνητικών τιμών στο χρηματιστήριο ηλεκτρικής ενέργειας.
Η επιστολή του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει ήδη φτάσει στην Κομισιόν και, σύμφωνα με πληροφορίες, το ελληνικό αίτημα θα εξεταστεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς το ζήτημα συνδέεται άμεσα με το εγκεκριμένο πλαίσιο στήριξης των ΑΠΕ, και ειδικότερα με τις συμβάσεις ΣΕΔΠ. Κεντρικό ρόλο στη διαχείριση της διαπραγμάτευσης έχει η γενική γραμματέας Ενέργειας, Δέσποινα Παληαρούτα, ενώ από την ελληνική πλευρά εκφράζεται η προσδοκία ότι οι πρώτες εγκρίσεις θα μπορούσαν να δοθούν έως το τέλος Ιουνίου.
Το πακέτο
Το πακέτο που παρουσίασε η Αθήνα στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά την αποζημίωση των έργων ακόμα και στις περιπτώσεις όπου στην αγορά επόμενης ημέρας καταγράφονται συνεχόμενες μηδενικές τιμές, χωρίς τον υφιστάμενο περιορισμό των δύο ωρών. Ο δεύτερος προβλέπει πενταετή παράταση των συμβάσεων ΣΕΔΠ, ώστε οι παραγωγοί να αποκτήσουν μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα εσόδων και να μπορέσουν να επαναδιαπραγματευθούν τα δάνειά τους με τις τράπεζες. Ο τρίτος άξονας αφορά τη δυνατότητα προσωρινής εμπροσθοβαρούς αύξησης των ταριφών, πιθανότατα κατά 15%, ώστε να δοθεί άμεση ανάσα ρευστότητας στους μικρούς και μεσαίους επενδυτές.
Η ελληνική επιχειρηματολογία απέναντι στην Κομισιόν βασίζεται στο γεγονός ότι σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι παραγωγοί εξακολουθούν να αποζημιώνονται ακόμα και σε περιόδους μηδενικών τιμών ή διαθέτουν ευνοϊκότερους μηχανισμούς προστασίας σε σχέση με όσα ισχύουν σήμερα στην Ελλάδα. Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει επίσης ότι η αγορά ηλεκτρισμού έχει αλλάξει δραματικά σε σχέση με την περίοδο κατά την οποία σχεδιάστηκαν τα υφιστάμενα μοντέλα στήριξης, καθώς η εκρηκτική ανάπτυξη νέων φωτοβολταϊκών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ανάπτυξη αποθήκευσης και δικτύων.
Τα στοιχεία της αγοράς αποτυπώνουν ήδη το μέγεθος του προβλήματος. Στο πρώτο τετράμηνο του 2026 οι περικοπές πράσινης παραγωγής έφτασαν τις 876,5 GWh, αυξημένες κατά 49% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, ενώ οι ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών αυξάνονται πλέον με εκρηκτικό ρυθμό. Για πολλούς μικρομεσαίους παραγωγούς, ειδικά όσους χρηματοδότησαν τις επενδύσεις τους με τραπεζικό δανεισμό, το οικονομικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν οι επενδύσεις τους έχει ουσιαστικά ανατραπεί.
Καμπανάκια
Το καμπανάκι κινδύνου είχε χτυπήσει πριν από λίγες ημέρες και ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, προειδοποιώντας ανοιχτά ότι η σημερινή εικόνα της αγοράς μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα γενιά προβληματικών δανείων στον ενεργειακό τομέα. Ο επικεφαλής της Metlen είχε επισημάνει ότι τις μεσημεριανές ώρες το σύστημα κατακλύζεται από φθηνή φωτοβολταϊκή παραγωγή, οδηγώντας σε υπερπροσφορά και μηδενικές τιμές, με αποτέλεσμα χιλιάδες έργα να αδυνατούν πλέον να παράγουν τα έσοδα που είχαν υπολογιστεί.
Οι προειδοποιήσεις αυτές δεν είναι θεωρητικές. Ήδη αρκετοί παραγωγοί βρίσκονται σε διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης των δανείων τους, επιδιώκοντας επιμήκυνση αποπληρωμής ή αλλαγές στους χρηματοδοτικούς όρους ώστε να περιορίσουν την πίεση στις ταμειακές τους ροές. Παράλληλα, συνεχίζεται η πώληση φωτοβολταϊκών πάρκων και ενεργειακών κοινοτήτων προς μεγαλύτερους ομίλους, σε μια βίαιη αναδιάρθρωση της αγοράς, που ενισχύει τη συγκέντρωση του κλάδου.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται πλέον και η αποθήκευση ενέργειας. Η εγκατάσταση μπαταριών θεωρείται από την αγορά σχεδόν μονόδρομος ώστε η πλεονάζουσα μεσημεριανή παραγωγή να αποθηκεύεται και να διοχετεύεται αργότερα στο σύστημα. Ωστόσο η ανάπτυξη αποθήκευσης προχωρά με αργούς ρυθμούς, ενώ για χιλιάδες μικρούς παραγωγούς το κόστος νέων επενδύσεων παραμένει απαγορευτικό.
Γι’ αυτό και η απάντηση των Βρυξελλών θεωρείται πλέον κρίσιμη όχι μόνο για τους μικρομεσαίους επενδυτές, αλλά συνολικά για τη σταθερότητα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης στην Ελλάδα.
Παραγωγοί
Οι οργανώσεις των παραγωγών υποστηρίζουν ότι, χωρίς άμεση παρέμβαση, η κατάσταση θα επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο μέσα στο καλοκαίρι, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών θα κορυφωθεί και οι περικοπές θα αυξηθούν. Η ΠΟΣΠΗΕΦ ζητά όχι μόνο την ενεργοποίηση των μέτρων που εξετάζει το ΥΠΕΝ, αλλά και πρόσθετες παρεμβάσεις, όπως αποζημίωση για τις περικοπές που επιβάλλουν οι διαχειριστές, επιμήκυνση των συμβάσεων κατά επτά χρόνια και δυνατότητα μεγαλύτερης αποζημίωσης στις ώρες μηδενικών τιμών, στα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών αγορών.
Οι εκπρόσωποι των μικρομεσαίων παραγωγών υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα εφαρμόζει σήμερα ένα από τα αυστηρότερα καθεστώτα στην Ευρώπη, την ώρα που οι τελικοί καταναλωτές δεν βλέπουν ουσιαστική μείωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Στην αγορά υπάρχει επίσης έντονη ανησυχία ότι, αν δεν δοθεί σύντομα λύση, θα αυξηθεί το κόστος χρηματοδότησης νέων έργων ΑΠΕ, καθώς οι τράπεζες θα αντιμετωπίζουν πλέον με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα επενδύσεις που εξαρτώνται από μια ολοένα πιο ασταθή χονδρεμπορική αγορά. Αυτό θα μπορούσε να επιβραδύνει συνολικά την πράσινη μετάβαση, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα επιδιώκει ακόμα μεγαλύτερη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και νέες επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν πάντως ότι, ακόμα και αν εγκριθούν τα μέτρα, θα απαιτηθεί χρόνος μέχρι να αποκατασταθεί η ισορροπία στο σύστημα, καθώς η πραγματική λύση περνά μέσα από την ταχύτερη ανάπτυξη αποθήκευσης, νέων δικτύων και πιο ευέλικτων μηχανισμών διαχείρισης της παραγωγής από ΑΠΕ. Μέχρι τότε οι μικρομεσαίοι παραγωγοί θα συνεχίσουν να κινούνται σε ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας. Και αυτό ακριβώς είναι που επιχειρεί τώρα να αποτρέψει με κατεπείγουσες κινήσεις η ελληνική κυβέρνηση στις Βρυξέλλες.
Πηγή: Capital